Hoe maak je een boot zo milieuvriendelijk mogelijk?

Geplaatst op 25 februari 2015 14:46

Een nieuwe boot: groen door vorm, materiaal én voorstuwingsconcept

Dit jaar gaan we – na jaren van voorbereiding en stagnatie – eindelijk van start met ons groene vlootinvesteringsplan. Onze huidige vrachtboot ms Noord-Nederland wordt verlengd en geschikt gemaakt voor het varen op (Bio) LNG. Daarnaast gaan we een gloednieuwe autoveerboot op (Bio) LNG bouwen.

Situatie nu: verouderde veerboot
Hoe is de situatie nu? Rederij Doeksen heeft drie autoveerboten in de vaart, twee sneldiensten en een vrachtcatamaran. Eén van onze autoveren, ms Midsland, staat al jaren op de nominatie vervangen te worden. Het schip is ruim veertig jaar oud en voldoet niet meer aan de wensen van de hedendaagse reiziger noch aan onze criteria wat betreft service en comfort. Door de onzekere situatie waarin ons bedrijf zich de afgelopen jaren bevond en de enorme investering die ermee gemoeid is, werden de investeringsplannen helaas een hele tijd in de ijskast geschoven. Tot nu.

Groene boot Rederij DoeksenEén of twee?
We waren lange tijd van plan om ms Midsland te vervangen door twee nieuwe, identieke (kleinere) autoveerboten. Zij zouden tegen elkaar in de veerdienst tussen Terschelling en Harlingen onderhouden en zo meer afvaarten kunnen maken. Maar uit berekeningen bleek, dat de snelheid van dergelijke kleinere autoveren nooit hoog genoeg zou zijn om het aantal extra gewenste overtochten op het meest gewenste reismoment te realiseren. Dat zou tot structurele capaciteitsproblemen leiden en dus moesten we onze plannen aanpassen…

Meer binnenzitplaatsen
De cijfers leren ons dat reizigers van en naar Terschelling het liefste reizen tussen 10.00 en 16.00 uur. Een groot deel (gezinnen) neemt hun auto graag mee. Gevolg: piekdrukte in de zomermaanden op die momenten. In het verleden werd ms Midsland naast ms Friesland ingezet om die drukte zo goed mogelijk op te vangen. Met het nieuwe vlootplan verwachten we nog beter en flexibel te kunnen inspelen op die piekdrukte.

Ms Midsland heeft 700 binnenzitplaatsen en ruimte voor 53 personenauto’s. Dit schip vervangen we door de nieuwe boot (700 binnenzitplaatsen en 72 personenauto’s) en de verlengde Noord-Nederland (straks 200 passagiers en ca. 60 personenauto’s). Daarnaast blijft ms Friesland als reserveschip varen. Een behoorlijke verbetering qua capaciteit!

Materiaal en vorm
Hoe maak je een boot zo milieuvriendelijk mogelijk? Een vraag waarmee we in 2003 al aan de slag gingen. We wilden duurzamere oplossingen voor onze veerboten, die beter pasten bij het natuurgebied waarvan we dagelijks gebruik maken. De Waddenzee is niet voor niets uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed.

Een milieuvriendelijk schip begint bij de keuze voor het materiaal. Want hoe zwaarder het schip, hoe meer energie je nodig hebt om het te verplaatsen. Voor het nieuwe schip hebben we daarom gekozen voor aluminium.

Ook de vorm van de romp is van invloed op de weerstand in het water en dus het verbruik. Onderzoek toonde aan dat op de ondiepe Waddenzee de catamaran rompvorm efficiënter is dan een enkelromp schip met vergelijkbaar draagvermogen. Daarom hebben we voor het nieuwe schip opnieuw gekozen voor een catamaran. Met dit type hebben we door de jaren heen al veel ervaring opgedaan en het bevalt goed.

Waarom LNG?
En dan de brandstof. Tegenwoordig is er een grotere keuze aan groenere brandstoffen op de markt. Denk aan CNG (Compressed Natural Gas), Groengas (duurzaam geproduceerd biogas, gezuiverd tot aardgaskwaliteit en vervolgens samengeperst), LNG (vloeibaar gemaakt aardgas) en bio LNG. Wij hebben na uitvoerig onderzoek gekozen voor LNG als brandstof voor onze toekomstige schepen.

Waarom maken wij ons zo sterk voor LNG? Ik zal daarvoor eerst uitleggen wat LNG precies is. Simpel gezegd wordt aardgas (methaan) ontdaan van stoffen die kunnen bevriezen (voornamelijk water en CO2). Vervolgens wordt het afgekoeld tot een temperatuur van -162°C, waardoor het 600 maal in volume afneemt. Zo ontstaat een zeer compacte, schone brandstof. Omdat Vlieland en Terschelling van alle Nederlandse Waddeneilanden het verste uit de kust liggen, is het feit dat LNG een zeer compacte brandstof is, een groot voordeel: de actieradius van een schip op LNG is aanmerkelijk groter dan dat van een schip op CNG. De compactheid heeft ook een positieve invloed op vervoer en opslag.

Het schone aspect is uitermate belangrijk. Varen op LNG betekent geen of nauwelijks meer uitstoot van fijnstof, SOx en NOx (zwavel- en stikstofoxide). Ook de uitstoot met CO2 wordt met 15% verminderd. Met de keuze voor Bio LNG varen we zelfs nagenoeg CO2 neutraal!

Voordat we tot deze besluiten kwamen, werd er vanzelfsprekend uitgebreid onderzoek gedaan. Zoals ik eerder al vertelde, zijn we hier al in 2003 mee gestart. In de afgelopen jaren deden we in diverse samenwerkingsverbanden research. Met Damen Shipyard Gorinchem, de Gemeente Terschelling en Rijkswaterstaat kwamen we onder de vlag van iTransfer (Innovative Transport Solutions for Fjords, Estuaries and Rivers) tot een visie voor een veerboot die zo weinig mogelijk impact heeft op de natuurlijke omgeving.

Onze plannen voor de verbouwing van de Noord-Nederland bleven ook niet onopgemerkt. De verbouwing van een vrachtboot op traditionele brandstof naar een schoner LNG-schip draagt bij aan het thema “Duurzame ontwikkeling havens en energietransitie” uit het Pioniersprogramma Waddenfonds 2012-2013 en hiervoor werd een subsidie toegekend.

Aanjagersrol
Het belang van milieusparende brandstoffen werd van alle kanten erkend, maar om het gebruik ervan door bedrijven als het onze tot een succes te maken, is er meer nodig. Op een paar plaatsen in Nederland zijn LNG-terminals, die LNG beschikbaar maken voor gebruikers. Maar nog niet in Noord-Nederland. Om het belang hiervan lokaal duidelijk te maken, organiseerden we in januari van dit jaar in samenwerking met het maritieme competentiecentrum MARIKO een mini-conferentie over LNG. Hierbij waren onder meer de gedeputeerde van de provincie Fryslân Sytske Poepjes en wethouder Maria Le Roy (Harlingen) aanwezig. We gingen tijdens deze bijeenkomst in op het belang van het faciliteren van LNG in de zeehaven van Harlingen. Want wat moet er het eerst zijn: de vraag of het aanbod? En hangt alles niet met elkaar samen? Ook hier waren de reacties enthousiast. En zo hoort het ook: samen de mogelijkheden onderzoeken en realiseren.

Wanneer?
Als alles volgens planning verloopt, starten we dit najaar met fase 1: de verbouwing van ms Noord-Nederland. Het schip wordt verlengd en met de toegekende subsidie van het Waddenfonds geschikt gemaakt voor het varen op LNG. Vervolgens gaan we aan de slag met fase 2: de bouw van de RoPax catamaran op LNG. We hopen dat het schip eind 2017 opgeleverd gaat worden, zodat het in 2018 vanaf de zomerdienst ingezet kan worden.

Ambitie
Dat we ambitieus zijn en de lat hoog leggen, bleek door de jaren heen:

  • 1951 – eerste sleepboot ter wereld met passagiersaccommodatie
  • 1973 – eerste snelle passagierscatamaran in Nederland
  • 2002 – eerste roro-vrachtcatamaran in Europa
  • 2017 – eerste autoveerboot op (Bio) LNG in Nederland.

Met het besluit een groene boot te laten bouwen, leggen we opnieuw de lat hoog. Het wordt een innovatief schip. Niet alleen omdat het op LNG gaat varen, maar ook door allerlei slimme toepassingen. Tijdens de reis wordt bijvoorbeeld een klein deel van de voortstuwingsenergie afgetapt en efficiënt opgeslagen in batterijen. Met dit opgeslagen vermogen kunnen bij aankomst en vertrek de boegschroeven worden aangedreven. Restwarmte wordt opgeslagen en benut voor de nacht. Het zijn slechts een paar voorbeelden van de toepassingen die we willen ontwikkelen voor dit schip. Input voor dit soort praktische en servicegerichte verbeterpunten krijgen we van onze medewerkers. Daarnaast wordt een groep frequente gebruikers van de veerdienst benaderd om hun input te geven.

We hebben stevige, groene doelstellingen neergezet, waar we de komende jaren naartoe willen werken. De komst van de nieuwe groene boot draagt daar in grote mate aan bij. Niet alleen wij vinden het belangrijk zorgvuldig om te gaan met onze omgeving. Ook onze passagiers steunen ons in deze visie, hebben we gemerkt. Dat motiveert ons om steeds weer een stap extra te doen. Het wordt een schip waar we allemaal trots op mogen zijn!

Paul J.M. Melles, directeur

P.s. Wie nog meer wil weten over LNG raad ik aan dit filmpje te bekijken!