Paul Melles, Algemeen Directeur Rederij Doeksen spreekt

Geplaatst op 17 augustus 2012 09:48

Paul Melles, directeur Rederij Doeksen (Foto: Mike Bink)

Paul Melles, directeur Rederij Doeksen (Foto: Mike Bink)

Paul Melles, Algemeen Directeur Rederij Doeksen:
Win-win of lose-lose?

U heeft het wellicht gevolgd in de media. De voorzieningenrechter besliste dat EVT haar vaartijden zodanig moet aanpassen, dat zij voldoen aan de zogeheten medegebruikafspraken die voor de veerdienst op Terschelling gelden. De uitspraak verraste mij niet zo, het ging in feite om het bevestigen van contractuele afspraken.

Vanaf 4 september gaat EVT éénmaal per dag varen. Als reden wordt de recente uitspraak van de kantonrechter over venstertijden genoemd. Ik kan niet anders dan concluderen dat het schrappen van de afvaarten vanaf september voor EVT een kostenbesparing is. De rechterlijke uitspraak is als excuus gebruikt om in de minder winstgevende herfst en winter af te wijken van de dienstregeling, door minder te varen en zo de centjes in de zak te houden. Volgens mij kijken eilanders daar wel doorheen: EVT is een bedrijf dat geld wil verdienen door onrendabele vaarten te schrappen. En het geeft Doeksen daarvan de schuld.

Wij hebben ons de laatste jaren wat terughoudend opgesteld in het ontketende mediageweld rond de veerdiensten. Bij Doeksen concentreren wij ons liever op waar we goed in zijn: het voeren van een puike veerdienst. En daarmee op het nakomen van de contractuele afspraken die wij met de Gemeente Terschelling en het Rijk hebben gemaakt over de veerdienst. Dat ik nu toch in deze blog naar buiten treed, heeft twee aanleidingen. De eerste is de uitspraak die de rechter eind dit jaar gaat doen: wordt de concessieverlening aan Doeksen en Wagenborg onherroepelijk, ja of nee? Wij zien die uitspraak met vertrouwen tegemoet, maar zien ook dat de uitspraak beslissend wordt voor de continuïteit en de kwaliteit van de veerdiensten. De tweede aanleiding is de schade die de ontwikkelingen bij de veerdienst inmiddels blijkt te hebben op de bedrijfsvoering bij Rederij Doeksen.

Ten onrechte wordt over ons beweerd dat wij de concurrentie niet zouden willen aangaan met een andere partij. Wij vinden dat er van eerlijke concurrentie alleen sprake kan zijn als de partijen aan gelijke eisen moeten voldoen. De praktijk van vandaag is dat EVT aan minimale eisen moet voldoen en dus goedkoop kan varen, terwijl Rederij Doeksen gehouden is aan scherpe voorschriften, die de prijs van een kaartje op de route automatisch duurder maken. Ik zeg daar meteen bij dat het kaartje wel een eerlijke prijs heeft. Onderzoeksbureau Ecorys heeft aangetoond dat Doeksen relatief gezien zelfs een goedkope veerdienst is.

Het Openbaar Dienstcontract (hierna ODC) geeft Rederij Doeksen onder meer de verplichting om het hele jaar door de veerdienst te waarborgen, zowel voor Terschelling als Vlieland! Bovendien moet Doeksen twee reserveboten beschikbaar houden, passagiersaccommodaties en een klantenservice bieden. Daarnaast geeft het ODC medegebruikers de ruimte om gebruik te maken van de resterende capaciteit van de rijksbruggen en -terreinen. Daarbij geldt een belangrijke voorwaarde: een medegebruiker mag de veerdienst van de hoofdgebruiker (Doeksen en Wagenborg) niet hinderen. Om dat te voorkomen zijn er heldere medegebruiksafspraken bepaald. Die brengen beperkingen met zich mee voor de medegebruiker. Beperkingen die al vanaf de dag van oprichting bij EVT bekend zijn!

EVT heeft alles geprobeerd om de beperkingen van het ODC aan te vechten. Wanneer EVT van de rechter geen gelijk kreeg, betichtte het Rederij Doeksen van vuil spel, ongeoorloofde praktijken, vriendjespolitiek etcetera. EVT doet bij herhaling geloven dat Rederij Doeksen de schuld is bij alles wat er bij EVT niet lukt of verkeerd gaat. Maar de feiten zijn anders.

Wie nieuw is in deze branche, merkt dat er veel voor nodig is om een goede, veilige en rendabele veerdienst te realiseren. Dat begint bij de keuze voor de juiste schepen, die voldoen aan alle eisen die de overheid nu eenmaal stelt, in het belang van de reiziger. Schepen die in staat zijn hun gepubliceerde dienstregeling te halen, zonder vertraging.

Het is al lang duidelijk dat het een utopie is om op deze routes een veerdienst te runnen volgens het TESO-model op Texel. De prettig lage tarieven op die route zijn op Terschelling en Vlieland niet haalbaar, om verschillende redenen. TESO vervoert vier keer zoveel passagiers, veertien keer meer personenauto’s en maakt vijftien keer zoveel vrachtmeters, over een afstand die ruim vijf keer korter is dan die van Doeksen. Door dat enorme omzetvolume maakt TESO NV een gezonde jaarwinst om aan haar kapitaalintensieve investeringsverplichtingen (nieuwe schepen zijn nu eenmaal erg duur) te kunnen blijven voldoen.

Er is nog iets anders dat mij stoort in de discussie over de veerdienst. Rederij Doeksen wordt ten onrechte neergezet als een organisatie die zich niets van zijn klanten aantrekt. Het tegendeel is waar. In de afgelopen jaren heeft Rederij Doeksen bewezen een uitstekende dienstverlener te zijn die prima inspeelt op de wensen en eisen van de consument. In het onafhankelijk klanttevredenheidsonderzoek van de overheid scoort Rederij Doeksen voor de reizigers op de Terschelling-route een 8,1, op Vlieland zelfs een 8,3. Ook de eilanders zijn content met een score van 7,6!

De veerdienstkwestie heeft intussen wel pijnlijke gevolgen. De klanten die Doeksen in de zomer nodig heeft om straks de winter dienstregeling te kunnen varen, worden nu deels weggekaapt. Dat gebeurt door een partij die in de komende winter niet of nauwelijks vaart, omdat ze geen verplichting heeft en kosten moet besparen. Zo wordt de omzet afgeroomd die wij hard nodig hebben om aan onze verplichtingen jegens het Rijk en de Gemeente Terschelling te voldoen. Wij moeten constateren dat de schade groot is. Ik heb in de krant al aangegeven dat we tot en met juli al 43.000 reizigers minder vervoerden dan vorig jaar en 18 procent minder personenauto’s. Samen is dit alles goed voor een verlies van € 1,5 miljoen aan inkomsten. Deze lijn zal zich in augustus voortzetten en zorgt dit jaar voor een fors verlies bij Doeksen.

De minister heeft bewust voor de concessiemethode gekozen, vooralsnog in de vorm van een bepaald niet volmaakt gebleken ODC; de concessievorm biedt mijns inziens de beste garanties voor continuïteit en goede service. De overheid heeft de touwtjes in handen en kan controleren, corrigeren en sturend optreden op de wijze waarop Rederij Doeksen de dienst uitvoert. Het is de manier waarop het algemeen belang het best wordt gediend.

Als onze omzet en resultaat zich ook in 2013 nadelig blijven ontwikkelen, zijn wij snel aan het eind van ons latijn. De continuïteit komt in gevaar en wij kunnen dan niet meer aan de harde eis voldoen om bijvoorbeeld op winterdagen alleen al op Terschelling zes retourvaarten te bieden. Wij kunnen onze kosten niet oneindig terugschroeven, want wij hebben wel zes schepen (waaronder twee reserveschepen) en drie terminals te onderhouden, volgens normen die keihard zijn vastgelegd met Rijk en gemeente!

De vraag is wel wat de toekomst van de veerdienst zal worden. Het unfaire gevecht in de markt onder het ODC is niet langer houdbaar. Een snelle onherroepelijke concessie kan het tij doen keren, maar als dit nog jaren uitblijft , dan vrees ik dat er op vrij korte termijn alleen maar verliezers zullen zijn. EVT verliest en Rederij Doeksen ook, een lose-lose situatie dus! En de grootste verliezer is de burger. Die ziet mogelijk in de winter de dienstregeling op pijnlijke wijze instorten. EVT kondigt dat nu met de beperking van de winterdienstregeling feitelijk al aan!

Wij van Doeksen hebben met de minister in 2007 een ODC getekend, onder de belofte dat binnen twee jaar een concessiewetgeving tot stand gebracht zal worden. Daarbij hebben we alles gedaan om aan de vele eisen (ook uit de Gemeenteraad van Terschelling) te voldoen, bijvoorbeeld op het gebied van de werkgelegenheid. Wij zijn in al die jaren onze verplichtingen nagekomen. Inmiddels zijn we vijf jaar verder en wordt de situatie voor Doeksen onhoudbaar.

Mijn grootste wens? Wees fair en geef toe dat een vrije veermarkt geen goede optie is. Geef nu eindelijk eens duidelijkheid over de concessie die ons gegund is. De grenzen van het ODC zijn in de afgelopen vijf jaar steeds verder opgerekt en het wordt tijd voor maatregelen. Misschien moet EVT, zoals het steeds beloofd heeft, ook in de winter maar eens drie maal per dag blijven varen. Dan zal snel blijken dat een veerdienst van een tarief van € 5 niet kan bestaan! Het alternatief: een volledig vrije markt, waarin de overheid geen minimumdienstregeling meer kan afdwingen? Dat zou een hele slechte zaak zijn voor Terschelling en Vlieland…

De prijs van de overtocht

Geplaatst op 8 augustus 2012 08:05

Onlangs hoorde ik twee passagiers tijdens een overtocht gezellig praten over hun tripje naar de Wadden. De reizigers kenden elkaar niet, maar hadden duidelijk voorpret. Toen alle plannen voor de dagen op de eilanden waren doorgenomen, kwam het op de prijs van de overtocht. De discussie die ontstond, is min of meer klassiek. Kort samengevat: de ene reiziger vond dat het glas half leeg was, de ander zag het als half vol.

De één vond zijn kort voor vertrek geboekte retourticket van € 25,06 aan de dure kant. “Dat meen je niet, ik vind het een echt koopje”, wierp de ander tegen. “Hoe lang ben je voor dat geld onderweg? En vergeet niet: ze hebben voor dat geld wel veerboten te kopen en te onderhouden, net als terminals en veiligheidsvoorzieningen, WiFi aan boord, noem maar op…”

Duur of goedkoop: wie heeft er nu gelijk? De discussie duikt al jaren bij tijd en wijle op. En als je het aantal passagiers vermenigvuldigt met een gemiddeld reistarief, dan dansen al snel de eurotekens voor de ogen. Daar zal Doeksen vast dikke winst op maken, zeggen sommigen dan al snel. Kort en goed: Doeksen is een bedrijf, dat het geld voor investeringen in vloot en voorzieningen zelf zal moeten verdienen, daar komt geen subsidie aan te pas. En natuurlijk wil een bedrijf winst maken, om gezond te blijven en continuïteit te bieden. En om te investeren in wat wij ondubbelzinnig het allerbelangrijkste aspect vinden van een veerdienst op Terschelling en Vlieland: veiligheid! Die is ons alles waard en wij hebben ook geen moeite om hier een groot deel van onze inkomsten in te steken.

Maar wat veel mensen niet weten, is dat de overheid duidelijke beperkingen stelt aan het rendement, zeg maar de winst. In de officiële concessie aan Rederij Doeksen wordt een acceptabel maximumpercentage genoemd. De overheid controleert dus de cijfers van Doeksen en als de winst buitensporig zou zijn (wat sommigen wel eens beweren), dan volgen er maatregelen.

Maar hoe zit het dan met de jaarlijkse tariefsverhogingen? Waarom stijgen de prijzen elk jaar, is het bestaande prijspeil niet voldoende om uit de kosten te komen en wat winst te draaien? Het antwoord zal u wellicht verbazen: de stijging volgt secuur een landelijke lijn die door veel OV-bedrijven wordt gehanteerd.

De tarieven voor volgend jaar worden elk jaar (licht) verhoogd met de landelijke zogeheten OV-index, die is samengesteld uit informatie van het Centraal Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek. De index geeft aan wat de gemiddelde kostenstijging is in het openbaar vervoer en ook Doeksen conformeert zich hier aan. Overigens worden onze voorstellen voor de nieuwe tarieven altijd voorgelegd aan de Commissie Bootdiensten, waarin de gemeenten Terschelling en Vlieland, het ministerie van Infrastructuur en Milieu zitting hebben. Kortom: de rederij draait niet willekeurig aan de tariefknoppen om het financiële plaatje wat op te vrolijken, het is een transparant proces!

Maar waarom moet een retourkaartje van de reiziger uit het begin van deze blog € 25,06 kosten en niet – bijvoorbeeld – € 10 of € 20? Voor een beoordeling van de tarieven – fair of niet – moet je eigenlijk een kijkje achter de schermen nemen. Want de prijs van een ticket dient veel meer kosten te dekken dan alleen die van de brandstof en van het personeel aan boord en aan de wal.

Met de aankoop van het ticket betaalt u voor een overtocht met een comfortabel en veilig schip met kinderfaciliteiten en uitstekende horeca. Voor het gebruik van comfortabele, overdekte, rookvrije en verwarmde wachtruimtes, voor de diensten van een contactcenter waar medewerkers uw vragen beantwoorden en boekingen regelen, zeven dagen per week. En inderdaad, van de ticketopbrengst investeren wij ook in zaken als gratis gebruik van WiFi aan boord en in de wachtruimtes, de ontwikkeling en bouw van nieuwe schepen, de ontwikkeling van ICT-applicaties voor bijvoorbeeld online boeken en de vingerscan. Doeksen investeert uit de ticketopbrengsten tevens in extra services, zoals de bel- en sms-service als afvaarten uitvallen en zelfs in de ontwikkeling van milieuvriendelijker voortstuwingsmogelijkheden.

Er zijn nog veel meer kosten die je niet direct terugziet. Omdat Doeksen verplicht is de uitvoering van afvaarten tijdens het winterseizoen te garanderen, moeten wij backup faciliteiten bieden. Extra veerboten achter de hand houden, extra bemanningen paraat hebben die in geval van storingen opgeroepen kunnen worden, het kost allemaal geld. En hoewel het niet wettelijk verplicht is, houden wij ook extra materieel en mensen achter de hand om in piekperioden en zeker ook in zware vorstperioden en bij sneeuwval de eilanden maximaal bereikbaar te houden. Wij investeren graag in de betrouwbaarheid van de dienstregeling. Wij voelen ons zeer verantwoordelijk voor het in stand houden van verbinding met de wal, ook onder barre weersomstandigheden! Dat is niet alleen een kwestie van goed organiseren en van goede backup-voorzieningen. Betrouwbaarheid is het gevolg van uitstekend onderhoud – en dat heeft natuurlijk ook zijn prijs.

Veilig de zee op met Doeksen

Geplaatst op 1 augustus 2012 09:17

Als op een stormachtige dag de trossen los gaan en de veerboot de Waddenzee opgaat, dan denkt u misschien wel eens: als er nu eens iets gebeurt? Zijn er wel voldoende hulpmiddelen? Weet de bemanning wel wat te doen?

Om u meteen gerust te stellen: ja, alle middelen voor EHBO, reanimatie (AED), om te blussen of om de veerboot snel en veilig te ontruimen, zijn voorhanden, zelfs in veel ruimere mate dan officieel verplicht is. En zeker, de bemanning is volledig voorbereid op elke mogelijke ‘situatie’ aan boord.

U bent bepaald niet de enige die hier wel eens over nadenkt. Bij Doeksen is het voorkomen van ongelukken zelfs dagelijks onderwerp van gesprek. Niet omdat de risico’s zo groot zouden zijn, integendeel: de kans dat er ooit een serieuze calamiteit plaatsvindt is zelfs uitermate klein. Maar vooral omdat wij vinden dat onze reizigers behalve een prettig verblijf aan boord optimale veiligheid mogen verwachten, elke overtocht weer. Dat doen wij door rekening te houden met talloze scenario’s en door onze medewerkers het hele jaar door serieuze en realistische trainingen te laten doen.

Ook kleinere ongelukjes
Daarbij denken wij doelbewust aan het ergste, Maar we denken ook aan de kleinere ongelukjes, die bij reizigers voor grote onrust kunnen zorgen. Als een passagier die aan boord een nare uitglijder maakt en lelijk valt. “Onze bemanning bestaat uit louter vaklieden, die weten wat ze te doen staan”, zegt Jaap Velds, hoofd P&O bij Doeksen.

Uitgebreid getraind
Doeksen-medewerkers – van de kapiteins en andere betrokkenen op de brug tot horecamedewerkers en collega’s aan de wal – worden meermalen per jaar uitgebreid getraind om allerlei problemen adequaat op te lossen. De lijst met cursussen en trainingen is lang: van trainingen op het gebied van Bedrijfshulpverlening en EHBO tot de meer specifieke trainingen: een bedrijf als Doeksen investeert royaal in de veiligheid van klanten en medewerkers. Naast trainingen bij de oefenlocatie van G4S doen alle varende medewerkers ook geregeld mee aan calamiteitentrainingen aan boord van hun schip , waarbij allerlei realistische scenario’s aan de orde komen

Ieder zijn taak
Jaap: “Deze training zorgt ervoor dat iedere medewerker zijn taak in het plan weet uit te voeren. De kapitein op de brug en elk bemanningslid op zijn eigen plaats, van het autodek tot in de horeca.” En wordt jaarlijks meerdere keren uitgebreid geoefend, zowel bij een gespecialiseerde calamiteitenbestrijder G4S in Oudehaske, als aan boord van onze schepen. Ook onze tijdelijke seizoenkrachten aan boord, krijgen bij G4S training in blussen, reanimatie en omgaan met mensen in stress situaties. Ook krijgen zij instructie aan boord door de kapitein of de stuurman, zodat zij weten waar zich de veiligheidsmiddelen bevinden.

Levensecht
Maar veiligheid is niet alleen een zaak van bemanningsleden. Mocht er zich iets aan boord voordoen, dan moeten medewerkers aan de wal weten welke hulpdiensten moeten worden ingeschakeld, hoe de hulpverlening moet worden gecoördineerd. Uiteraard oefent ook het management van Doeksen regelmatig op realistische wijze op deze situaties,. “We trainen levensecht en merken daarbij telkens weer dat goede communicatie naar passagiers, medewerkers en buitenwereld allesbepalend is voor de goede afloop van een incident.”

Velds: “We trainen voor zaken die we hopen nooit mee te maken. En dat doen we graag en met volle inzet, om de zekerheid te hebben dat we elke situatie aankunnen. Dat moet reizigers een goed gevoel geven als ze bij ons aan boord stappen:!”